Arheologija ljudske sudbine
Kada se osvrnemo na zlatno doba jugoslovenskog filma, retko ko je posedovao sposobnost da jednim pogledom, blago pognutom glavom ili suptilnim trzajem usne definiše čitavu društvenu klimu kao što je to činio Milutin Mića Tomić. On nije bio glumac koji je tražio centar kadra; on je bio glumac koji je kadar činio smislenim. Njegova uloga u filmu „Maratonci trče počasni krug“ (1982), gde tumači Aksentija Topalovića, nije samo komična bravura, već studija o degeneraciji i istorijskoj okamenjenosti. U trenutku kada izlazi iz sanduka, Tomić ne igra samo mrtvaca koji se vraća, on igra težinu tradicije koja nas davi.
Temelji karakternog izraza
Rođen 1920. godine u Beogradu, Mića Tomić je pripadao generaciji koja je svedočila najdramatičnijim lomovima dvadesetog veka. Njegovo školovanje na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu nije ga usmerilo ka manirizmu, već ka dubokom psihološkom realizmu. Za razliku od mnogih savremenika koji su gradili karijere na romantičarskom zanosu, Tomić je od početka birao put 'malog čoveka' – onog koji posmatra, koji ćuti dok drugi viču i koji razume mehanizme sistema jer je u njima samom svojom pojavom učestvovao.
Gospodar tišine i pogleda
Tomićeva glumačka tehnika bila je zasnovana na ekonomiji pokreta. U vremenu kada je gluma često bila teatralna, on je uvodio minimalizam. Njegov govor tela bio je specifičan: uvek blago povijen, kao da nosi nevidljivi teret, sa rukama koje su retko bile mirne, često tražeći oslonac u rekviziti. Njegov odnos prema kameri bio je gotovo intiman; on nije glumio 'za publiku', već za prostor unutar kadra. Reditelji poput Slobodana Šijana ili Gorana Paskaljevića znali su da je Tomić garant autentičnosti – on je bio onaj 'katalizator' koji bi glavnog glumca postavio u realnost situacije.
Antologija jedne karijere
Analizirajući njegov opus, moramo istaći nekoliko ključnih tačaka: 1. „Maratonci trče počasni krug“ (1982) – Aksentije kao simbol trulog sistema. 2. „Ko to tamo peva“ (1980) – Aleksa Simić, gde kroz lik brkatog putnika oslikava malograđansku paniku. 3. „Specijalno vaspitanje“ (1977) – uloga upravnika doma, gde pokazuje autoritet koji nije nametnut, već izmučen. 4. „Balkan ekspres“ (1983) – gde kroz ulogu konduktera pokazuje majstorstvo u građenju epizode koja postaje noseći stub filma. 5. „Miris poljskog cveća“ (1977) – suptilna studija otuđenosti. Svaka od ovih uloga bila je cigla u zidu jugoslovenske kinematografije koju je on, kao niko drugi, znao da postavi tako da cela konstrukcija stoji uspravno.
Tiha mudrost kao trajni otisak
Mića Tomić je ostao dosledan sebi do samog kraja. Njegovo nasleđe nije u velikim monolozima, već u onim trenucima u kojima film prestaje da bude fikcija i postaje dokument o vremenu. On je bio čuvar 'običnog čoveka', onog koji ne menja istoriju, ali bez čijeg postojanja istorija ne bi imala svoje lice. Njegov uticaj na savremene glumce je nemerljiv; on je postavio standard za karakternu glumu koji se danas često zaboravlja u potrazi za efektima. Mića Tomić je bio i ostao tiha, ali nezaobilazna savest našeg filma.